ಯುದ್ಧದ ಆತಂಕದ ನಡುವೆಯೂ ಭಾರತಕ್ಕೆ ತಲುಪಿದ ಇಂಧನ ಹಡಗುಗಳು

ಎಲ್‌ಪಿಜಿ ಟ್ಯಾಂಕರ್ ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ ಬಂದರು ಸೇರುವ ಸಾಧ್ಯತೆ

ನವದೆಹಲಿ: ಮಧ್ಯಪ್ರಾಚ್ಯದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ ಸಂಘರ್ಷದಿಂದ ಜಾಗತಿಕ ಇಂಧನ ಸಾಗಣೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಮೇಲೆ ಆತಂಕ ಮೂಡಿದ್ದರೂ, ಭಾರತಕ್ಕೆ ಇಂಧನ ಸರಬರಾಜು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತಿರುವುದು ಗಮನಾರ್ಹ ಬೆಳವಣಿಗೆಯಾಗಿದೆ. ಅಪಾಯಕಾರಿ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯ ನಡುವೆಯೂ ಹರ್ಮುಜ್ ಜಲಸಂಧಿ ದಾಟಿ ಬಂದಿರುವ ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾದಿಂದ ಕಚ್ಚಾ ತೈಲವನ್ನು ಹೊತ್ತ ಟ್ಯಾಂಕರ್ ಈಗ ಮುಂಬೈ ಸಮೀಪ ತಲುಪಿದೆ. ಹಡಗು ಟ್ರ್ಯಾಕಿಂಗ್ ದತ್ತಾಂಶದ ಪ್ರಕಾರ, ಲೈಬೀರಿಯಾ ಧ್ವಜ ಹೊಂದಿರುವ ‘ಸ್ಮಿರ್ನಿ’ (smirney) ಎಂಬ ತೈಲ ಟ್ಯಾಂಕರ್ ಸುಮಾರು 1 ಮಿಲಿಯನ್ ಬ್ಯಾರೆಲ್ ಸೌದಿ ಕಚ್ಚಾ ತೈಲವನ್ನು ಹೊತ್ತು ಭಾರತಕ್ಕೆ ಬಂದಿದೆ.

ಶನಿವಾರ ತಡರಾತ್ರಿ ಮುಂಬೈ ಸಮೀಪ ಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿ ಈ ಹಡಗು ಲಂಗರು ಹಾಕಿದ್ದು, ಬಂದರು ಪ್ರವೇಶಕ್ಕೆ ಕಾಯುತ್ತಿದೆ. ಹಡಗು ಮೂಲಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಒಂದೆರಡು ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಮುಂಬೈ ಬಂದರಿನಲ್ಲಿ ಈ ಕಚ್ಚಾ ತೈಲವನ್ನು ಇಳಿಸುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಆರಂಭವಾಗಲಿದೆ. ಗ್ರೀಸ್ ಮೂಲದ ಹಡಗು ನಿರ್ವಹಣಾ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಈ ಟ್ಯಾಂಕರ್ ಅನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದು, ಈ ಹಡಗು ತಂದಿರುವ ತೈಲವನ್ನು ಭಾರತೀಯ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವಲಯದ ಸಂಸ್ಕರಣಾಗಾರಗಳಿಗೆ ಪೂರೈಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಇದರ ಜೊತೆಗೆ, ದ್ರವೀಕೃತ ಪೆಟ್ರೋಲಿಯಂ ಅನಿಲ (ಎಲ್‌ಪಿಜಿ) ಹೊತ್ತ ಬೇರೆ ಎರಡು ಟ್ಯಾಂಕರ್‌ಗಳು ಕೂಡ ಹರ್ಮುಜ್ ಜಲಸಂಧಿ ದಾಟಿ ಭಾರತದತ್ತ ಸಾಗುತ್ತಲಿವೆ. ಭಾರತ ಧ್ವಜ ಹೊಂದಿರುವ ಈ ಹಡಗುಗಳು ಶುಕ್ರವಾರ ರಾತ್ರಿ ಮತ್ತು ಶನಿವಾರ ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ನಡುವೆ ಜಲಸಂಧಿಯನ್ನು ದಾಟಿದ್ದು, ಅವು ಸೋಮವಾರ ಅಥವಾ ಮಂಗಳವಾರ ಭಾರತೀಯ ಬಂದರುಗಳನ್ನು ತಲುಪುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ. ಇದರಿಂದ ಮಧ್ಯಪ್ರಾಚ್ಯದಲ್ಲಿ ಉದ್ವಿಗ್ನ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಮುಂದುವರಿದಿದ್ದರೂ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಇಂಧನ ಪೂರೈಕೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಸ್ಥಗಿತಗೊಳ್ಳುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಕಡಿಮೆಯಾಗುವುದು ಎಂಬ ನಿರೀಕ್ಷೆಯು ವ್ಯಕ್ತವಾಗಿದೆ.

ಹರ್ಮುಜ್ ಜಲಸಂಧಿಯಲ್ಲಿ ಆತಂಕದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ

ಪರ್ಷಿಯನ್ ಕೊಲ್ಲಿಯನ್ನು ಗಲ್ಫ್ ಆಫ್ ಓಮನ್ (Gulf of Oman) ಮತ್ತು ಅರೇಬಿಯನ್‌ ಸಮುದ್ರ  ಗಳೊಂದಿಗೆ (Arabian Sea) ಸಂಪರ್ಕಿಸುವ ಕಿರಿದಾದ ಜಲಮಾರ್ಗವೇ ಹರ್ಮುಜ್ ಜಲಸಂಧಿ (Strait of Hormuz) ಜಾಗತಿಕವಾಗಿ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖ ಸಮುದ್ರ ಮಾರ್ಗಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿರುವ ಈ ಜಲಸಂಧಿಯನ್ನು ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಇಂಧನ ಸಾಗಣೆಯ ಪ್ರಮುಖ “ಚೋಕ್‌ಪಾಯಿಂಟ್” ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಮಧ್ಯಪ್ರಾಚ್ಯದಲ್ಲಿ ಯುದ್ಧ ಸಂಘರ್ಷ ತೀವ್ರಗೊಂಡ ಬಳಿಕ ಈ ಪ್ರದೇಶದ ಭದ್ರತಾ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಆತಂಕಕಾರಿಯಾಗಿದೆ. ಇದರಿಂದ ಸರಕು ಸಾಗಣೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ದೊಡ್ಡ ಮಟ್ಟದ ಅಡ್ಡಿಯುಂಟಾಗಿದ್ದು, ಅನೇಕ ವ್ಯಾಪಾರಿ ಹಡಗುಗಳು ಹರ್ಮುಜ್ ಜಲಸಂಧಿಯ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಬಳಸುವುದನ್ನು ತಾತ್ಕಾಲಿಕವಾಗಿ ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಿವೆ. ಕೆಲವು ಹಡಗುಗಳು ದಾಳಿಗೆ ಒಳಗಾದ ಘಟನೆಗಳು ವರದಿಯಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಜಾಗತಿಕ ಸಾಗಣೆ ಕಂಪನಿಗಳು ಹೆಚ್ಚಿನ ಎಚ್ಚರಿಕೆ ವಹಿಸುತ್ತಿವೆ ಮತ್ತು ಈ ಜಲಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸುವ ಹಡಗುಗಳ ಭದ್ರತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳುತ್ತಿವೆ.

ಇಸ್ರೇಲ್, ಅಮೆರಿಕ ಮತ್ತು ಇರಾನ್ ನಡುವಿನ ಉದ್ವಿಗ್ನತೆಯಿಂದ ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಭದ್ರತಾ ಅಪಾಯ ಇನ್ನಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ. ಇರಾನ್ ತನ್ನ ವಿರೋಧಿ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಹಡಗುಗಳಿಗೆ ಈ ಜಲಮಾರ್ಗವನ್ನು ಮುಚ್ಚಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದರೂ, ತಟಸ್ಥ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಿಗೆ ಸೇರಿದ ಕೆಲವು ವ್ಯಾಪಾರಿ ಹಡಗುಗಳೂ ದಾಳಿಗೆ ಒಳಗಾದ ವರದಿಗಳು ಬಂದಿವೆ.

ಈ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಿಂದ ಜಾಗತಿಕ ಇಂಧನ ಪೂರೈಕೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬಿದ್ದಿದ್ದು, ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಕಚ್ಚಾ ತೈಲ ಮತ್ತು ಅನಿಲದ ಬೆಲೆಗಳು ಏರಿಕೆಯಾಗುತ್ತಿರುವುದು ಕಂಡುಬರುತ್ತಿದೆ.

ಭಾರತ–ಇರಾನ್ ಮಾತುಕತೆಗಳ ಫಲ

ಈ ಆತಂಕದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯ ನಡುವೆ ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಇರಾನ್‌ ಸರ್ಕಾರದ ಜೊತೆಗೆ ಸಂಪರ್ಕದಲ್ಲಿದ್ದು ಮಾತುಕತೆಗಳನ್ನು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಮುಂದುವರಿಸುತ್ತಿದೆ. ಭಾರತಕ್ಕೆ ಇಂಧನ ಸಾಗಿಸುವ ಹಡಗುಗಳು ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿ ಹರ್ಮುಜ್ ಜಲಸಂಧಿಯನ್ನು ದಾಟಲು ಅವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸಬೇಕು ಎಂಬ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಭಾರತವು ತನ್ನ ನಿಲುವನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದೆ.

ಈ ಮಾತುಕತೆಗಳ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಕೆಲವು ವ್ಯಾಪಾರಿ ಹಡಗುಗಳು ಮತ್ತೆ ಈ ಸಮುದ್ರ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಬಳಸಲು ಆರಂಭಿಸಿವೆ. ಇದರಿಂದ ಮಧ್ಯಪ್ರಾಚ್ಯದಲ್ಲಿ ಉದ್ವಿಗ್ನ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಮುಂದುವರಿದಿದ್ದರೂ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಇಂಧನ ಸರಬರಾಜು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಸ್ಥಗಿತಗೊಳ್ಳುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಕಡಿಮೆ ಎನ್ನುವ ನಿರೀಕ್ಷೆ ವ್ಯಕ್ತವಾಗಿದೆ.

“ಕತ್ತಲೆಯಾಗುವ” ತಂತ್ರ ಬಳಕೆ

ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾದ ರಾಸ್ ತನೂರ (Ras Tanura) ಬಂದರಿನಿಂದ ಮಾರ್ಚ್ 5ರಂದು ಹೊರಟಿದ್ದ ಸ್ಮಿರ್ನಿ ಕಚ್ಚಾ ತೈಲ ಟ್ಯಾಂಕರ್ (Smirni crude oil tanker) ಹಡಗು, ಹರ್ಮುಜ್ ಜಲಸಂಧಿಯನ್ನು ತಲುಪಿದ ಬಳಿಕ ಭದ್ರತಾ ಕಾರಣಗಳಿಂದ ತನ್ನ ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ಗುರುತಿನ ವ್ಯವಸ್ಥೆ (AIS) ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಪಾಂಡರ್ ಅನ್ನು ತಾತ್ಕಾಲಿಕವಾಗಿ ಆಫ್ ಮಾಡಿತ್ತು. ಜಲಸಂಧಿಯನ್ನು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ದಾಟಿದ ನಂತರ ಮತ್ತೆ ಅದನ್ನು ಆನ್ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.

ಸಮುದ್ರ ಸಂಚಾರದಲ್ಲಿ ಹಡಗುಗಳ ಸುರಕ್ಷತಿಗಾಗಿ ಬಳಸುವ ಈ ವಿಧಾನವನ್ನು “ಕತ್ತಲೆಯಾಗುವುದು” (Going Dark) ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅಪಾಯಕಾರಿ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ದಾಟುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಹಡಗಿನ ನಿಖರ ಸ್ಥಳದ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸದಂತೆ ಮಾಡಲು ಅನೇಕ ವ್ಯಾಪಾರಿ ಹಡಗುಗಳು ಈಗ ಈ ತಂತ್ರವನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತಿವೆ.

ಭಾರತದ ಒಟ್ಟು ತೈಲ ಆಮದುಗಳಲ್ಲಿ ದಿನಕ್ಕೆ ಸುಮಾರು 2.5 ರಿಂದ 2.7 ಮಿಲಿಯನ್ ಬ್ಯಾರೆಲ್ (BPD) ಪ್ರಮಾಣದ ಕಚ್ಚಾ ತೈಲವು Strait of Hormuz ಜಲಮಾರ್ಗದ ಮೂಲಕ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಬರುತ್ತದೆ. ಇದು ದೇಶದ ಒಟ್ಟು ತೈಲ ಆಮದುಗಳ ಸುಮಾರು ಅರ್ಧದಷ್ಟು ಭಾಗವಾಗಿದ್ದು, ಈ ಜಲಸಂಧಿಯ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸುತ್ತದೆ.

ಈ ಪೂರೈಕೆಯಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 40% ತೈಲವು Iraq, Saudi Arabia, United Arab Emirates ಮತ್ತು Kuwait ದೇಶಗಳಿಂದ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಪೂರೈಕೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಭಾರತದ ಪ್ರಮುಖ ಕಚ್ಚಾ ತೈಲ ಪೂರೈಕೆದಾರ ದೇಶಗಳಾಗಿವೆ.

ಇದೇ ವೇಳೆ ಅಮೆರಿಕ ವಿಧಿಸಿರುವ ನಿರ್ಬಂಧಗಳ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಭಾರತ ಈಗ ಇರಾನ್‌ನಿಂದ ನೇರವಾಗಿ ಕಚ್ಚಾ ತೈಲವನ್ನು ಖರೀದಿಸುವುದನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಿದೆ.

ಎಲ್‌ಎನ್‌ಜಿ ಮತ್ತು ಎಲ್‌ಪಿಜಿ ಪೂರೈಕೆಯೂ ಇದೇ ಮಾರ್ಗದಿಂದ

ಭಾರತದ ಎಲ್‌ಎನ್‌ಜಿ (LNG) ಆಮದುಗಳಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 60% ಮತ್ತು ಎಲ್‌ಪಿಜಿ (LPG) ಆಮದುಗಳಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 90% ಪ್ರಮಾಣದ ಇಂಧನ ಸರಕುಗಳು ಕೂಡ ಹರ್ಮುಜ್ ಜಲಮಾರ್ಗದ ಮೂಲಕವೇ ದೇಶಕ್ಕೆ ಬರುತ್ತವೆ. ಇದರಿಂದ ಈ ಜಲಸಂಧಿಯಲ್ಲಿನ ಯಾವುದೇ ಉದ್ವಿಗ್ನತೆ ಭಾರತ ಸೇರಿದಂತೆ ಅನೇಕ ದೇಶಗಳ ಇಂಧನ ಪೂರೈಕೆಯ ಮೇಲೆ ತಕ್ಷಣದ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇರುತ್ತದೆ.

ಆದರೆ ಯುದ್ಧದ ಆತಂಕ ಮುಂದುವರಿದಿದ್ದರೂ ಇಂಧನ ಸರಬರಾಜು ವ್ಯತ್ಯಯವಾಗದಂತೆ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಇರಾನ್‌ ದೇಶವು ಸಕಾರಾತ್ಮಕ ನಿಲುವು ತೋರಿಸಿದೆ ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಇಂಧನ ಹಾಗೂ ಅಗತ್ಯ ಸರಕುಗಳನ್ನು ಸಾಗಿಸುವ ಹಡಗುಗಳು ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿ ಸಂಚರಿಸಬಹುದು ಎಂಬ ಭರವಸೆಯನ್ನು ಇರಾನ್ ನೀಡಿರುವುದಾಗಿ ವರದಿಗಳು ಸೂಚಿಸುತ್ತಿವೆ.

ಮುಂದಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಏನಾಗಬಹುದು?

ಪ್ರಸ್ತುತ ಕೆಲವು ವ್ಯಾಪಾರಿ ಹಡಗುಗಳು ಮತ್ತೆ ಹರ್ಮುಜ್ ಜಲಮಾರ್ಗವನ್ನು ಬಳಸಲು ಆರಂಭಿಸಿರುವುದರಿಂದ ಭಾರತಕ್ಕೆ ತಕ್ಷಣದ ಇಂಧನ ಸಂಕಷ್ಟ ಎದುರಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಕಡಿಮೆ ಎಂದು ತಜ್ಞರು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. ಆದರೆ ಮಧ್ಯಪ್ರಾಚ್ಯದ ರಾಜಕೀಯ ಹಾಗೂ ಸೈನಿಕ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಹೇಗೆ ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿ ಮುಂದಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಜಾಗತಿಕ ಇಂಧನ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಬೆಲೆ ಏರುಪೇರು ಸಂಭವಿಸುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ.